Van babyfoons tot moderne simulators. Egbert IJmker zag NNVO in drie decennia uitgroeien van pionierende opleider tot een nationaal en internationaal gewaardeerde organisatie. Nu hij zijn termijn als lid van de examencommissie heeft afgerond, blikt hij terug op dertig jaar betrokkenheid. Van zijn eerste kennismaking bij NNVO tot de grote veranderingen in opleidingen en examens.
In de jaren negentig was Egbert IJmker hoofd nautische dienst bij Rijkswaterstaat in Noord-Holland. Hij was destijds betrokken bij de oprichting van verkeerspost Schellingwoude. “In 1994 werd in Schellingwoude gebouwd aan de nieuwe Prins Willem-Alexandersluis, die in 1995 werd geopend als aanvulling op de kleinere Oranjesluizen. De nieuwe sluis lag een beetje ongelukkig bij de aansluiting op het Amsterdam-Rijnkanaal. Met nog vier andere sluiskolken en een beweegbare brug in de buurt, was het soms echt slalommen voor schepen. Verkeersbegeleiding was noodzakelijk,” vertelt hij. “Dat betekende dat verschillende medewerkers van de sluizen moesten worden omgeschoold. Een aantal operationeel sluismeesters stroomde door naar de functie van VTS-operator. Sluiswachters kregen een nieuwe functie als assistent- of operationeel sluismeester en soms ook als VTS-operator, wat een behoorlijke omslag was.”
Primitieve toetsmethoden
Zo kwam hij in aanraking met NNVO. “Vanuit mijn functie bij Rijkswaterstaat werkte ik mee aan de ontwikkeling van praktijkoefeningen voor de verkeerspost Schellingwoude – tegenwoordig bekend als de sectortraining. Het scenario daarvoor moest toen nog geschreven worden, dus dat was een hele klus.” Egbert herinnert zich de eerste, soms wat primitieve toetsmethoden: “Het was pionieren: we gebruikten babyfoons voor de communicatie. De ene collega beschreef een situatie, de ander moest die begrijpen alsof hij de schipper was. Het klinkt nu grappig, maar het was een serieuze manier om inzicht te krijgen in iemands communicatievaardigheden en geschiktheid voor de opleiding en functie.”
Intensief examenwerk
Al snel werd Egbert examinator bij NNVO. “Voor de praktijkexamens reisden we af naar het MARIN in Wageningen. In die tijd kostte het soms dagen om één examenrun samen te stellen. Alles moest worden nagespeeld en uitgewerkt. Het was intensief, maar ook leerzaam.” De komst van een eigen simulator bij NNVO in Rotterdam betekende een grote stap vooruit. “Een examenrun ontwikkelen, kan nu in een paar uur. Ook het aanpassen van een vaarweg is met een paar klikken gebeurd. Dat was toen ondenkbaar. Het nieuwe systeem is veel moderner, flexibeler en gebruiksvriendelijker. Dat maakt het werk een stuk efficiënter.”
Samenwerking en cultuur
In 2004 stapte hij over naar de Commissie van Deskundigen. “In die rol ging het vooral om het verbeteren van lesstof en het beoordelen van examenvragen. We hadden altijd een duidelijk doel voor ogen: de opleidingen zo goed mogelijk laten aansluiten op de praktijk.” Tien jaar later werd hij lid van de Commissie van Toezicht. “In beide commissies waren er soms stevige discussies, maar altijd met het gezamenlijke doel om dingen beter te maken. We scherpten elkaar aan, wat heeft geleid tot mooie resultaten.”
Kwaliteitsverbetering
Door de jaren heen zag Egbert hoe de manier van aankomende VTSO’s beoordelen steeds professioneler werd. “Vroeger verliep de beoordeling nog wel eens op onderbuikgevoel: is iemand voldoende geschikt of niet? Dat gaf soms discussie. Gaandeweg werd het steeds meetbaarder en transparanter. Kandidaten krijgen nu duidelijke feedback waarmee ze zich kunnen verbeteren. Dat is een grote kwaliteitsverbetering geweest.”
Doelgerichte opleidingen
Ook zag hij van dichtbij hoe NNVO zich als opleidingsinstituut ontwikkelde. “Toen ik bij NNVO kwam, was er alleen nog de VTSO-opleiding en nog geen Nautische Leerlijnen. De modules om brug- en sluisoperator te worden, werden destijds overgenomen van de LOI. In die tijd duurde het wel één tot drie jaar, afhankelijk van lokale bediening of bediening op afstand, voordat iemand bevoegd was om een brug of sluis te bedienen. Dat was niet praktisch. Inmiddels heeft NNVO in samenwerking met de vaarwegbeheerders doelgerichte opleidingen ontwikkeld, die sneller en beter aansluiten op de praktijk. Je kunt beginnen met een basisopleiding en daarna doorstromen naar meer gespecialiseerde functies. Dat maakt het werk toegankelijker en de opleidingen professioneler.”
Blik op de toekomst
Egbert is optimistisch over de toekomst van NNVO: “De organisatie beweegt mee met de tijd en grijpt nieuwe kansen.” Hij noemt de recent ontwikkelde opleiding voor Vessel Traffic Monitoring en de systemen die examenvragen analyseren als voorbeelden van vernieuwing. Ook ziet hij verdere mogelijkheden voor internationale samenwerking. “De brug- en sluisopleiding die voor de Vlaamse Waterweg is ontwikkeld, kan ook breder worden ingezet. Misschien zelfs richting Frankrijk of Duitsland.”
Na dertig jaar betrokkenheid kijkt Egbert met voldoening terug. “Ik heb het altijd mooi gevonden om mijn kennis en ervaring te delen, zowel voor de scheepvaart als voor de opleidingen. Het is bijzonder om te zien hoe het oorspronkelijke samenwerkingsverband is uitgegroeid tot een professionele organisatie met hoogwaardige opleidingen en moderne simulators. Dat is iets om trots op te zijn.”
