NNVO en MARIN kijken terug op een geslaagd seminar op woensdag 12 november 2025 bij evenementenlocatie De Utrechtse Stadsvrijheid. Het thema dit jaar was ‘Veilig en vlot scheepvaartverkeer in een veranderende wereld’. Dat leverde boeiende presentaties op over onderwerpen zoals digitalisering, klimaatverandering, drones en cybersecurity. Ook was er volop ruimte voor interactie en discussie.
Na een kort welkomstwoord door Hugo Ammerlaan, manager Maritime Operations bij MARIN, stelde René Quist zich voor. Hij werkt sinds 2020 als hoofdredacteur bij weekblad Schuttevaer en mocht voor het tweede jaar op rij de rol van dagvoorzitter op zich nemen. Hij benadrukte onder meer het belang van veilig en vlot scheepvaartverkeer. Programmamanager Piet Creemers en RIS-applicatiebeheerder Jan Gilissen van De Vlaamse Waterweg trapten het ochtendprogramma af met hun presentatie ‘Grenzeloos verbonden: hoe EuRIS de Europese Binnenvaart digitaal transformeert’.
Europees platform
EuRIS staat voor European River Information Services en is ontwikkeld door vaarwegbeheerders uit dertien Europese landen. Het platform bundelt nationale informatie en diensten rond River Information Services op één plek. Piet Creemers legde uit hoe het platform tot stand is gekomen en welke projecten daaraan vooraf zijn gegaan. Jan Gilissen ging vervolgens in op de praktische kant van EuRIS, dat zowel overheidsverkeersmanagement als logistiek transportmanagement ondersteunt. Het is mogelijk schepen te registreren en hun routes te volgen, meldingen te ontvangen wanneer een schip een specifiek punt in het netwerk passeert en informatie op te vragen over schepen, reizen en lading. Ook biedt het platform nog meer functionaliteiten, terwijl de diensten voortdurend worden uitgebreid en verbeterd.
Effecten van klimaatverandering
De tweede presentatie stond in het teken van de effecten van klimaatverandering op de vaarweg en binnenvaart. Rolien van der Mark, senior adviseur-onderzoeker Rivieren en Binnenvaart bij Deltares, gaf onder meer vier scenario’s voor klimaatverandering in Nederland rond 2100. De binnenvaart krijgt door klimaatverandering te maken met minder voorspelbare waterstanden, waardoor de betrouwbaarheid afneemt. Inzetten op alleen aanpassingen aan vaarwegen is onvoldoende. De sector zal vooral moeten kijken naar flexibele oplossingen zoals vlootinnovaties, slimmere logistiek en betere informatievoorziening. Niet-infrastructurele aanpassingen zijn cruciaal om de binnenvaart veerkrachtig en toekomstbestendig te houden.
Jourian Ligtenberg (midden) en Rolien van der Mark beantwoorden vragen na afloop van hun presentatie over
de effecten van klimaatverandering op de binnenvaart.
Jourian Ligtenberg, adviseur Scheepvaart en Vaarwegen bij Rijkswaterstaat, presenteerde vervolgens de onderzoeksresultaten van een studie naar de bevaarbaarheid en toelating van de Boven-IJssel. Door de jaren heen is de bevaarbaarheid hiervan nadrukkelijk afgenomen. Daar zijn verschillende redenen voor aan te wijzen, waaronder een veranderend klimaat. Daarom is met MARIN een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de grenzen van de bevaarbaarheid van de Boven-IJssel. Uit het onderzoek blijkt dat de huidige vaarweg grotendeels voldoet aan de geldende criteria uit de Richtlijnen Vaarwegen 2020, maar dat lage rivierafvoeren en veranderende bodemligging de bevaarbaarheid in de toekomst kunnen beperken. De analyse van AIS-data en simulatorstudies laat zien waar knelpunten ontstaan bij verschillende waterstanden en scheepstypegebruik. Op basis hiervan biedt het onderzoek aanbevelingen voor beheer en maatregelen, zoals aanpassing van de bodemligging en afvoerverdeling. Hiermee blijft de vaarweg ook in de toekomst veilig en optimaal bevaarbaar.
Drones voor incidentmanagement
Na de lunchpauze was het tijd voor een presentatie over nieuwe technologie in de praktijk: hoe Rijkswaterstaat drones inzet voor incidentmanagement. Ter illustratie had het sprekersduo – Kaj-Jan Bouma, Accountable Manager Droneteam en Elise Kruis, plaatsvervangend Flight Operational Manager Droneteam – twee drones meegenomen. Wat begon als een innovatief idee is uitgegroeid tot een vaste praktijk. Rijkswaterstaat zet drones in voor incidentmanagement op de (vaar)weg, omdat ze vaak veiliger, efficiënter en duurzamer een taak kunnen uitvoeren. Kaj-Jan en Elise namen de deelnemers mee in hoe ze dit organiseren, de opdrachten die ze uitvoeren en hoe zij inspelen op nieuwe ontwikkelingen en innovaties.
Cybersecurity
Een ander actueel onderwerp deze middag was ‘Verkeersbegeleiding in een nieuwe digitale werkelijkheid’, gepresenteerd door Martijn Ebben, Cyber Security & Risk Officer bij Port of Rotterdam. Hij houdt zich bij het havenbedrijf bezig met de veiligheid van VTS-systemen. Martijn besprak onder meer de dreigingen vanuit de geopolitiek en het activisme en ging in op het belang van fysieke navigatiemiddelen. De preventie zit niet alleen in de techniek, maar ook in bewustwording bij het eigen personeel en HR-processen. Hij noemde hierbij het voorbeeld van een verloren usb-stick, wat later tot grote problemen bij meerdere vliegvelden leidde.
Wat als het internet uitvalt?
Later in de middag presenteerde Juan Blankenburgh, simulator-instructeur bij MARIN, een casus als inleiding op de plenaire vragensessie. Wat als het internet uitvalt en wat is dan de impact op VTS? Renée Rijkhoek, onderwijskundig adviseur bij NNVO, legde via een interactieve quiz een aantal interessante vragen en stellingen voor. Onder de deskundige leiding van dagvoorzitter René Quist mochten de deelnemers hun antwoorden toelichten, wat een levendige interactie en discussie op gang bracht.
Het seminar werd afgesloten met een slotwoord van NNVO-directeur Pieter Kuijt. Hij bedankte de deelnemers, dagvoorzitter en organisatoren, waarna hij iedereen uitnodigde voor de netwerkborrel in het sfeervolle Speelkwartier van De Utrechtse Stadsvrijheid. Zo kwam een inspirerende dag met waardevolle inzichten en ideeënuitwisseling tot een einde.
Foto’s: Hans Huisman (MARIN) en Esther Pelgrim (NNVO)
