Het lijkt zo eenvoudig. Even een knop indrukken en de brug gaat omhoog. Bij het grote publiek – maar soms ook bij beleidsmakers en bestuurders – bestaat het beeld dat het bedienen van bruggen en sluizen nauwelijks vakmanschap vraagt. Het is iets dat je ‘er wel even bij doet’. Dat beeld wordt versterkt door de digitalisering. Bruggen en sluizen worden steeds ‘slimmer’ en processen verder geautomatiseerd. De mens lijkt bijna overbodig.
Maar dat beeld is misleidend. Juist digitalisering maakt het werk complexer. Brug- en sluisoperators moeten niet alleen begrijpen wat er fysiek gebeurt met een brug of sluis, maar ook hoe digitale systemen werken: hoe ze beslissingen voorbereiden, signalen afgeven en soms falen. Zij moeten kunnen inschatten wanneer ze kunnen vertrouwen op automatisering – en wanneer ze moeten ingrijpen. Bij het tragische brugongeluk in Zaanstad in 2015 beschikte de operator over een ruime set aan veiligheidscamera’s om op afstand te kunnen bedienen en toch ging het mis. Automatisering vervangt geen vakmanschap, het verplaatst het naar andere cognitieve vaardigheden, zoals situational awareness.
'Veiligheid, betrouwbaarheid en continuïteit zijn geen bijzaak, maar de kern van kritische infrastructuur'
Het bedienen van bruggen en sluizen is bovendien geen geïsoleerde handeling, maar een verantwoordelijke taak in een groter, complex transportsysteem. Het raakt aan veiligheid, doorstroming, techniek en communicatie. Brug- en sluisoperators werken op het snijvlak van mens en machine. Een kleine inschattingsfout kan grote gevolgen hebben: voor weggebruikers, scheepvaart of kostbare infrastructuur. De operator moet dus ook gedegen nautische kennis hebben en al deze informatie toepassen tijdens het bedienen. Een goede opleiding is dus essentieel, net als permanente her- en bijscholing.
Wie het bedienen van bruggen en sluizen reduceert tot een simpele handeling, miskent niet alleen de professionaliteit van de mensen die dit werk doen, maar neemt ook onnodige risico’s. In een tijd waarin infrastructuur steeds complexer wordt, de druk op water en mobiliteit toeneemt en er nieuwe veiligheidsrisico’s bij komen – denk aan cybersecurity – kunnen we ons die onderschatting niet veroorloven. Veiligheid, betrouwbaarheid en continuïteit zijn geen bijzaak, maar de kern van kritische infrastructuur.
Bruggen en sluizen vragen om vakmensen. Niet omdat het werk ingewikkeld moet zijn, maar omdat het dat is. Laten we met zijn allen ervoor zorgen dat het beroep de waardering krijgt die het verdient.
Pieter Kuijt
Directeur NNVO
Bron: deze column verscheen eerder deze maand in OTAR nr. 1-2026, het vakblad voor managers beheer, onderhoud infrastructuur en mobiliteit.
